Wie de status van kratom binnen Europa probeert te overzien, stuit op een lappendeken. Er is geen EU-brede kratomwet: het ene land behandelt de plant als gecontroleerde stof, het andere laat haar onder de regels voor levensmiddelen vallen. Dit artikel legt uit hoe die verschillen ontstaan en wat het Europese drugsagentschap (EUDA) over de spreiding meldt.
De kern in het kort
- Er is geen EU-brede wet die kratom uniform regelt; lidstaten kiezen elk hun eigen aanpak.
- Volgens de EUDA is kratom of een van de alkaloïden in minstens twaalf landen gecontroleerd.
- In andere landen, zoals Nederland en Duitsland, is kratom niet als drug verboden maar valt het onder de levensmiddelen- en novel-food-regels.
- Het verschil ligt in de juridische route die een land kiest: drugswetgeving of voedselwetgeving.
Eén plant, twee juridische werelden
De Europese Unie heeft geen gemeenschappelijke regeling die de status van kratom voor alle lidstaten vastlegt. Drugswetgeving is grotendeels een nationale aangelegenheid: elk land beslist zelf of het een stof op een lijst van verdovende of psychotrope middelen plaatst. Dat verklaart waarom kratom in het ene land formeel gecontroleerd is en in het andere niet. Daarbovenop ligt het Europese levensmiddelenrecht, dat wél gemeenschappelijk is — maar dat een ander vraagstuk regelt: niet of een stof een drug is, maar of zij als voedsel mag worden aangeboden.
Hierdoor ontstaan grofweg twee routes. In de eerste route plaatst een land kratom (of de alkaloïden mitragynine en 7-hydroxymitragynine) onder de nationale drugswetgeving. Bezit, handel en invoer zijn dan strafrechtelijk gereguleerd. In de tweede route laat een land kratom buiten de drugswetgeving, maar valt het product onder de levensmiddelenregels — en daarmee onder het novel-food-kader. Beide routes leiden ertoe dat kratom niet vrij verkrijgbaar is, maar de juridische grondslag en de gevolgen verschillen sterk.
Waar kratom gecontroleerd is
Volgens de EUDA is kratom of een van de werkzame alkaloïden in minstens twaalf Europese landen onder controle gebracht. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de status zoals het drugsagentschap die rapporteert, met daarbij de twee voorbeeldlanden die de levensmiddelenroute volgen.
| Land | Status |
|---|---|
| Denemarken | Gecontroleerd |
| Estland | Gecontroleerd |
| Frankrijk | Gecontroleerd |
| Italië | Gecontroleerd |
| Letland | Gecontroleerd |
| Litouwen | Gecontroleerd |
| Polen | Gecontroleerd |
| Portugal | Gecontroleerd |
| Roemenië | Gecontroleerd |
| Finland | Gecontroleerd |
| Zweden | Gecontroleerd |
| Turkije | Gecontroleerd |
| Nederland | Levensmiddelenregime (novel food) |
| Duitsland | Levensmiddelenregime |
De aanduiding “minstens twaalf” is bewust gekozen: het beeld is dynamisch en landen kunnen hun beleid aanpassen. Het overzicht is dan ook een momentopname op de genoemde peildatum en geen uitputtende juridische bron. Voor de exacte, actuele status in een specifiek land is de nationale wetgeving leidend.
De Nederlandse route: levensmiddelenrecht
Nederland is een voorbeeld van de tweede route. Kratom staat hier niet op de lijsten van de Opiumwet en is dus niet als drug verboden. Toch is het product niet vrij aan te bieden: sinds de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) van 24 juni 2025 geldt kratom in Nederland als novel food. Dat betekent dat het zonder Europese autorisatie niet ter consumptie mag worden aangeboden onder de Warenwet. De juridische lat ligt dus niet bij “drug ja of nee”, maar bij “mag dit als voedsel op de markt”.
Duitsland kent een vergelijkbare benadering: ook daar is kratom niet als verdovend middel verboden, maar valt het onder de levensmiddelenregels. Dat twee buurlanden dezelfde route kiezen terwijl een reeks andere lidstaten voor controle koos, illustreert precies waarom Europa op dit punt geen eenduidig beeld geeft.
Waarom de regimes verschillen
De verschillen komen voort uit een combinatie van bevoegdheid en beoordeling. Ten eerste is drugswetgeving nationaal: zonder een Europees besluit om kratom te controleren, beslist elk land zelf. Ten tweede verschilt de beoordeling van het risico en de juiste regulering per land — wat de ene wetgever aanleiding geeft tot een verbod, brengt de andere ertoe het via voedselwetgeving te benaderen. Ten derde speelt de internationale context mee: kratom staat niet op de lijsten van de VN-verdragen over verdovende en psychotrope stoffen, waardoor er geen verdragsverplichting is die landen dwingt tot controle. Bij gebrek aan zo’n gemeenschappelijke verplichting groeit de spreiding vanzelf.
De status van kratom kan per land sterk verschillen en in de tijd veranderen. Wie met kratomproducten over de grens reist of internationaal handelt, kan zonder het te weten met gecontroleerde-stoffenwetgeving in aanraking komen. Controleer altijd de actuele nationale regels van het betreffende land.
Wat dit betekent voor de lezer
De boodschap is dat “is kratom legaal in Europa?” geen enkel antwoord kent. De plant kan in het ene land een gecontroleerde stof zijn en in het andere een product dat onder voedselwetgeving valt. Voor consumenten betekent dit dat de juridische werkelijkheid letterlijk bij een landsgrens kan omslaan. Voor een goed begrip van de Nederlandse situatie is vooral het novel-food-kader relevant; elders op deze site staat daarover meer achtergrond.
Lees ook
Bronnen: EU Drugs Agency (EUDA), overzicht van de juridische status van kratom in Europa; CBb 24 juni 2025, ECLI:NL:CBB:2025:340 (kratom als novel food in Nederland); Verordening (EU) 2015/2283 (novel food). Peildatum: mei 2026.