De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is de instantie die in Nederland bepaalt of een partij kratom de markt op mag. Dat toezicht verloopt volgens vaste stappen — van signalering aan de grens tot een eventueel beroep bij de rechter. De zaak rond een zending van 1.100 kilogram laat precies zien hoe dat proces werkt.
De kern in het kort
- De NVWA houdt toezicht op de levensmiddelenregels en voert importcontroles uit aan de buitengrens.
- Kratom geldt als novel food zonder autorisatie en mag daardoor niet als levensmiddel de EU in.
- In de zaak die tot het CBb-oordeel leidde, werd 1.100 kg kratom bij binnenkomst geweigerd.
Wat doet de NVWA?
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit houdt toezicht op de naleving van de regels voor levensmiddelen en consumentenproducten. Een belangrijk onderdeel daarvan is de controle op import: producten die van buiten de Europese Unie de markt op willen, worden aan de buitengrens getoetst aan de geldende voorschriften. Voor stoffen die als novel food worden aangemerkt, betekent dit dat zonder autorisatie onder Verordening (EU) 2015/2283 geen toegang tot de Europese markt mogelijk is. Kratom valt sinds de rechtspraak van 2025 nadrukkelijk binnen dat kader.
Het toezichtproces stap voor stap
Het toezicht op een importzending verloopt in een herkenbare reeks fasen. Elke fase heeft een eigen doel en eigen bevoegdheden, en op verschillende momenten staan rechtsmiddelen open voor de importeur.
| Fase | Wat gebeurt er |
|---|---|
| 1. Signalering | Een zending wordt bij binnenkomst aangemeld of opgemerkt; de NVWA selecteert deze voor controle. |
| 2. Monstername & beoordeling | De partij wordt onderzocht en juridisch beoordeeld: betreft het een levensmiddel, en zo ja, voldoet het aan de novel-food-regels? |
| 3. Besluit: weigering / vernietiging | Voldoet de zending niet, dan wordt toegang tot de markt geweigerd; vernietiging of terugzending kan volgen. |
| 4. Bezwaar | De importeur kan binnen de termijn bezwaar maken tegen het besluit bij de NVWA. |
| 5. Beroep | Bij afwijzing staat beroep open bij de rechter, uiteindelijk bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). |
De zaak van 1.100 kilogram
Hoe dit proces in de praktijk uitpakt, blijkt uit de zaak die uiteindelijk bij het CBb belandde. Bij binnenkomst in Nederland werd een partij van 1.100 kilogram kratom geselecteerd en tegengehouden. De NVWA beoordeelde de zending als een levensmiddel dat als novel food zonder autorisatie niet op de Europese markt mocht worden gebracht, en weigerde de toegang. De importeur was het daar niet mee eens en maakte de gang naar de rechter — de bezwaar- en beroepsfasen uit het stappenplan hierboven.
Waarom de etiketten niet hielpen
Een kernpunt in de zaak waren de etiketten. Op de verpakking stond onder meer “niet voor menselijke consumptie” en een aanduiding als “textielkleurstof”. Het idee daarachter is dat een product buiten de levensmiddelenregels zou vallen als het formeel niet als voedsel wordt aangeboden. Die redenering hield geen stand. Bepalend is namelijk niet wat de verkoper op het etiket zet, maar of redelijkerwijs te verwachten valt dat mensen het product consumeren. Omdat dat bij kratom het geval is, golden de levensmiddelenregels — en daarmee de novel-food-eisen — onverkort.
De uitkomst bij het CBb
Op 24 juni 2025 oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (ECLI:NL:CBB:2025:340) dat de weigering terecht was. Het CBb bevestigde dat kratom een levensmiddel is en als novel food zonder autorisatie niet de EU in mag. Daarmee kreeg het optreden van de NVWA juridische rugdekking op het hoogste niveau. Voor het toezicht betekent de uitspraak dat de eerder ingezette lijn — het weigeren van kratomzendingen op basis van de novel-food-status — in stand blijft.
Wat betekent dit voor importeurs?
De praktische boodschap van het toezicht en de bijbehorende rechtspraak is duidelijk. Zolang er geen novel-food-autorisatie voor kratom bestaat, loopt een importeur die kratom als — of in een vorm die lijkt op — een levensmiddel de EU binnen wil brengen, een reëel risico dat de zending bij de grens wordt tegengehouden. Herlabelen als non-food of verwijzen naar een lange handelsgeschiedenis biedt daarbij geen uitweg, zoals de zaak van 1.100 kilogram liet zien. Het toezichtproces is bovendien voorspelbaar: signalering, beoordeling, een besluit en de mogelijkheid van bezwaar en beroep.
De juridische status van kratom is in beweging en de uitkomst van toezicht hangt af van de concrete omstandigheden van een zending. Wie met import of handel te maken heeft, doet er verstandig aan vooraf een gespecialiseerde jurist te raadplegen.
Lees ook
Bronnen: CBb 24 juni 2025, ECLI:NL:CBB:2025:340; NVWA over toezicht op levensmiddelen en importcontroles; EU Drugs Agency (EUDA) kratomprofiel; Verordening (EU) 2015/2283. Peildatum: mei 2026.