Rond kratom vliegen de vaktermen je om de oren: alkaloïde, novel food, mu-opioïdreceptor, CBb. In deze begrippenlijst leggen we ze in gewone taal uit. Typ een term in het zoekveld om snel te filteren.
Begrippen-zoeker
- Mitragyna speciosa — de tropische boom uit Zuidoost-Azië waarvan de bladeren kratom opleveren.
- Kratom — de verzamelnaam voor producten van de bladeren van Mitragyna speciosa.
- Alkaloïde — een stikstofhoudende plantenstof die fysiologisch actief kan zijn; kratom bevat er meer dan veertig.
- Mitragynine — de meest voorkomende werkzame alkaloïde in kratom, in Thaise varianten tot 66% van de alkaloïden.
- 7-hydroxymitragynine (7-OH) — een sterkere alkaloïde die van nature in sporen voorkomt (tot ca. 2%), maar in concentraten sterk verhoogd kan zijn.
- Mu-opioïdreceptor (MOR) — de receptor waarop opioïden aangrijpen; mitragynine en 7-OH zijn agonisten van deze receptor.
- Agonist — een stof die een receptor activeert (tegenover een antagonist, die hem blokkeert).
- Opiumwet — de Nederlandse drugswetgeving; kratom staat hier niet op.
- Warenwet — de Nederlandse wet over de veiligheid en aanbieding van waren; kratom mag hieronder niet ter consumptie worden aangeboden.
- Novel food — een voedingsmiddel dat vóór 15 mei 1997 niet significant in de EU werd gegeten en daarom autorisatie nodig heeft.
- Novel Food Catalogue — de door de Europese Commissie bijgehouden, richtinggevende lijst voor de novel-food-status van ingrediënten.
- Verordening (EU) 2015/2283 — de Europese novel-food-verordening.
- NVWA — de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die toezicht houdt op de levensmiddelenregels.
- CBb — het College van Beroep voor het bedrijfsleven, de hoogste bestuursrechter die op 24 juni 2025 oordeelde dat kratom novel food is.
- EUDA — de EU Drugs Agency, die een feitelijk profiel van kratom bijhoudt.
- Tolerantie — het verschijnsel dat het lichaam went aan een stof, waardoor het effect bij gelijke hoeveelheid afneemt.
- Afhankelijkheid — lichamelijke en/of geestelijke gewenning, waarbij stoppen ontwenningsverschijnselen kan geven.
- Ontwenning — de verschijnselen die kunnen optreden na het stoppen na regelmatig gebruik.
- Foodstuff-exceptie — de uitzondering voor stoffen die onder de VN-drugsverdragen vallen; die geldt niet voor kratom.
Waarom de terminologie ertoe doet
Veel verwarring rond kratom komt voort uit losjes gebruikte begrippen. “Legaal” en “niet op de Opiumwet” worden door elkaar gehaald, terwijl ze juridisch iets heel anders betekenen. En “kratom gummy” kan zowel naar een product met bladmateriaal verwijzen als naar een geconcentreerd 7-OH-product. Wie de termen scherp heeft, leest nieuwsberichten en productinformatie kritischer.
Van plant tot wetgeving in één lijn
De begrippen hangen samen. De boom Mitragyna speciosa levert bladeren met alkaloïden, waarvan mitragynine en 7-hydroxymitragynine de belangrijkste zijn. Die werken op de mu-opioïdreceptor, wat het verslavingsrisico verklaart. Juridisch valt het product niet onder de Opiumwet, maar wél onder de Warenwet en — sinds de CBb-uitspraak — onder het novel-food-regime. De NVWA houdt daar toezicht op. Zo loopt er een rode draad van botanie naar rechtspraak.
Termen die vaak verwarring geven
Een paar begrippen verdienen extra aandacht, omdat ze in nieuwsberichten en productinformatie regelmatig door elkaar lopen. “Novel food” zegt iets over de levensmiddelenstatus, niet over of een stof gevaarlijk is — een ingrediënt kan novel food zijn én volkomen onschuldig, of juist risicovol. “Extract” en “concentraat” suggereren een geconcentreerde vorm, wat bij kratom betekent dat het gehalte aan werkzame alkaloïden — en zeker 7-hydroxymitragynine — sterk verhoogd kan zijn ten opzichte van het ruwe blad. En “natuurlijk” is geen synoniem voor “veilig”: ook plantaardige stoffen kunnen op opioïdreceptoren werken en afhankelijkheid veroorzaken.
Ook juridische termen leiden tot misverstanden. “Niet verboden” betekent niet “vrij verhandelbaar”: kratom staat niet op de Opiumwet, maar valt wél onder de Warenwet en het novel-food-kader. En het etiket “niet voor menselijke consumptie” is geen juridische ontsnappingsroute — de rechter kijkt naar wat redelijkerwijs te verwachten valt, niet naar wat de verpakking beweert. Wie deze nuances kent, leest berichtgeving over kratom een stuk scherper.
Gebruik deze lijst gerust als naslag bij de andere artikelen in onze kennisbank. We vullen hem aan zodra er nieuwe termen of regelgeving bijkomen.
Lees ook
Bronnen: EU Drugs Agency (EUDA); CBb 24 juni 2025; Verordening (EU) 2015/2283. Peildatum: mei 2026.