De onbekende samenstelling van online kratomproducten

Kratomproducten die online te koop zijn, vallen in Nederland buiten elk goedgekeurd kader. Sinds de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 24 juni 2025 (ECLI:NL:CBB:2025:340) staat vast dat kratom een novel food is zonder autorisatie — en dus niet als levensmiddel is toegelaten. Eén gevolg krijgt in de discussie vaak te weinig aandacht: zonder toelating als levensmiddel of geneesmiddel is er ook geen verplichte controle op samenstelling, sterkte en zuiverheid. Wat er werkelijk in een online gekocht kratomproduct zit, is daardoor onzeker.

Waarom samenstelling een blinde vlek is

Voor producten die als levensmiddel of geneesmiddel zijn toegelaten, gelden strenge eisen: een vastgestelde samenstelling, productie onder kwaliteitsbewaking en toezicht op zuiverheid. Kratom valt buiten beide stelsels. Het CBb merkte kratom aan als novel food onder Verordening (EU) 2015/2283 — een ingrediënt dat vóór 15 mei 1997 niet in significante mate binnen de EU werd geconsumeerd en zonder autorisatie niet als levensmiddel mag worden verhandeld. Die autorisatie ontbreekt. Het gevolg is een markt zonder ingebouwde waarborgen: er is geen instantie die structureel controleert wat er in een zakje of capsule zit dat via een buitenlandse webshop binnenkomt.

Die situatie is niet hypothetisch. De NVWA hield eerder een partij van 1.100 kilogram kratompoeder tegen, en toezichthouders zoals het EU-drugsagentschap (EUDA) volgen de ontwikkelingen rond kratom en nieuwe psychoactieve stoffen. Maar individueel, postpakket per postpakket aankopen via het buitenland onttrekken zich grotendeels aan dat zicht. Wat de consument ontvangt, is feitelijk een onbekende grootheid.

Wat onderzoek naar de online markt laat zien

Een test-aankoopstudie van de ongereguleerde online kratommarkt in Oost- en Midden-Europa onderzocht producten die via webshops verkrijgbaar waren. De uitkomst schetst een wisselvallig beeld: de kwaliteit varieerde sterk en er werden mogelijke toxicologische gevolgen gesignaleerd. Concreet ging het onder meer om verontreinigingen, om alkaloïdengehaltes die afweken van wat op de verpakking stond, en om de aanwezigheid van semi-synthetisch 7-hydroxymitragynine in concentraten. Dat laatste is relevant omdat het gaat om een verhoogd of bewerkt alkaloïdgehalte dat afwijkt van het natuurlijke blad — iets wat een koper aan de buitenkant van een product niet kan vaststellen.

De rode draad in dergelijke bevindingen is voorspelbaarheid, of liever het gebrek daaraan. Twee producten met hetzelfde etiket kunnen in werkelijkheid sterk uiteenlopen. Voor een markt zonder verplichte controle is dat geen incident maar een structureel kenmerk.

De gerapporteerde risico’s op een rij

Onderstaande tabel vat de typen risico’s samen die in onderzoek en toezichtsignalen rond de online kratommarkt naar voren komen. Het gaat om een neutrale weergave van wat bronnen melden, niet om een uitputtende lijst.

Risico	Toelichting
Variabele alkaloïdengehaltes	De werkzame stofgehaltes wijken af van wat op de verpakking staat; product en etiket komen niet overeen
Verontreinigingen	In monsters zijn verontreinigingen aangetroffen die niet in een gecontroleerd product thuishoren
Semi-synthetisch 7-hydroxymitragynine	In concentraten gesignaleerd; een bewerkt alkaloïdgehalte dat afwijkt van het natuurlijke blad
Geen kwaliteitscontrole	Geen toelating als levensmiddel of geneesmiddel betekent geen verplicht toezicht op samenstelling, sterkte en zuiverheid

Waarom concentraten extra onzeker zijn

Bij geconcentreerde of bewerkte producten lopen de onzekerheden verder op. Waar gedroogd blad nog een herkenbaar natuurproduct is, ondergaan concentraten een bewerking waarvan de uitkomst sterk kan variëren. De signalering van semi-synthetisch 7-hydroxymitragynine in dergelijke producten illustreert dat het eindresultaat niet meer één-op-één samenhangt met het oorspronkelijke blad. Voor de consument betekent dit dat zelfs een eerlijk bedoeld etiket weinig houvast biedt: zonder analyse is niet vast te stellen welke stoffen in welke concentratie aanwezig zijn.

Wat dit betekent voor de consument

De juridische status en de praktijk versterken elkaar. Doordat kratom niet als levensmiddel of geneesmiddel is toegelaten, is er geen kader dat samenstelling, sterkte en zuiverheid bewaakt — en doordat dat kader ontbreekt, laat onderzoek precies de variatie en verontreiniging zien die je bij een ongereguleerde markt zou verwachten. Voor wie zich in het onderwerp verdiept, is het belangrijkste inzicht dan ook niet een oordeel over kratom als plant, maar over de markt eromheen: online aangeboden producten zijn niet gestandaardiseerd, en het etiket biedt geen betrouwbare informatie over de werkelijke inhoud. Die onzekerheid is geen randverschijnsel, maar volgt rechtstreeks uit het ontbreken van toezicht.

Wat onderzoek en toezichthouders aantroffen

Omdat kratom buiten elk goedgekeurd kader valt, ontbreekt verplichte kwaliteitscontrole — en dat is in onderzoek terug te zien. De Amerikaanse FDA trof zware metalen, waaronder lood en nikkel, aan in alle 26 geteste producten. In 2018 was er een Salmonella-uitbraak met 199 zieken, van wie 54 in het ziekenhuis belandden. En het versneden product “krypton”, waaraan O-desmethyltramadol was toegevoegd, werd in verband gebracht met ten minste negen dodelijke vergiftigingen. In totaal zijn meerdere afzonderlijke episodes van verontreiniging of versnijding gedocumenteerd.