Warenwet, novel food en Opiumwet: het juridische kader in Nederland

De juridische status van kratom in Nederland zit verspreid over drie kaders: de Opiumwet, de Warenwet en het Europese novel-food-recht. Met de checker hieronder zie je per onderdeel wat de regel is — daarna leggen we uit hoe ze samenhangen.

Opiumwet: kratom staat er niet op

De eerste vraag die mensen stellen is of kratom een verboden middel is. Het antwoord is nee: kratom (Mitragyna speciosa) staat niet op lijst I of II van de Opiumwet. Daarmee valt het buiten de Nederlandse drugswetgeving. Dat is echter waar veel misverstanden ontstaan, want “niet op de Opiumwet” wordt vaak verward met “vrij verhandelbaar”. Dat is het niet.

Warenwet: niet ter consumptie aanbieden

Omdat kratom geen verboden middel is, valt het terug op het algemene productrecht — en daar is de Warenwet leidend. Het belangrijkste uitgangspunt: kratom mag niet ter consumptie worden aangeboden. Producten die door hun vorm of presentatie de indruk wekken bestemd te zijn om in te nemen — denk aan eetbare gummies — komen daarmee meteen in de problemen. Het is precies dit punt dat de “gummy”-vorm zo gevoelig maakt.

Novel food: het Europese slot op de deur

Boven op de Warenwet ligt het Europese novel-food-kader. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelde op 24 juni 2025 dat kratom een novel food is: het werd vóór 15 mei 1997 niet in significante mate als voedingsmiddel binnen de EU geconsumeerd. Zonder autorisatie onder Verordening (EU) 2015/2283 mag het dus niet als levensmiddel op de markt. Dit is sinds 2025 het scharnierpunt van de hele discussie.

Kader	Wat het regelt	Gevolg voor kratom
Opiumwet	Verdovende middelen	Kratom staat er niet op — geen drugsdelict
Warenwet	Veiligheid en aanbieding van waren	Niet ter consumptie aanbieden
Novel food (EU)	Nieuwe voedingsmiddelen	Geen autorisatie → niet als levensmiddel toegestaan

Hoe de kaders samenwerken

De drie kaders sluiten op elkaar aan. De Opiumwet laat kratom los; de Warenwet vangt het op als product dat niet ter consumptie mag worden aangeboden; en het novel-food-recht zorgt ervoor dat het ook niet als goedgekeurd levensmiddel kan worden gepresenteerd. De NVWA houdt op dit geheel toezicht en kan zendingen tegenhouden. In de zaak die tot de CBb-uitspraak leidde, ging het om 1.100 kilogram kratom die bij de grens werd geweigerd.

Hoe het kader zich ontwikkelde

Jarenlang bestond er onduidelijkheid over de status van kratom in Nederland. Aanbieders leunden op het feit dat de stof niet op de Opiumwet staat en presenteerden producten soms uitdrukkelijk als “niet voor menselijke consumptie” of zelfs als textielkleurstof, om buiten het levensmiddelenrecht te blijven. Toezichthouders en rechters trokken die constructie geleidelijk recht. De rechtbank Rotterdam oordeelde in december 2023 al dat kratom als levensmiddel kan worden aangemerkt, en in juni 2025 zette het CBb daar het definitieve stempel op. Daarmee verschoof het zwaartepunt van de discussie definitief van de drugswetgeving naar het levensmiddelenrecht.

Wat dit betekent voor aanbieders en consumenten

Voor wie kratom wil importeren of aanbieden, is de boodschap helder: zonder novel-food-autorisatie is het op de markt brengen als — of in een vorm die lijkt op — voedsel juridisch zeer kwetsbaar, en een eetbare presentatie zoals een gummy vergroot dat risico. Etiketten die consumptie ontkennen, bieden geen uitweg, omdat de objectieve verwachting telt en niet de bedoeling. Voor consumenten onderstreept het kader vooral de onzekerheid: kratomproducten vallen buiten elk goedgekeurd voedsel- of geneesmiddelenregime, waardoor er geen toezicht is op samenstelling, sterkte of zuiverheid.