Op 24 juni 2025 zette het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) een streep door jarenlange onduidelijkheid: kratom is in Nederland een novel food. Die uitspraak (ECLI:NL:CBB:2025:340) is het belangrijkste juridische ijkpunt rond kratom van het afgelopen jaar — en bepaalt waarom eetbare vormen zoals gummies zo gevoelig liggen.
De kern in het kort
- Het CBb kwalificeerde kratom als novel food onder Verordening (EU) 2015/2283.
- Bepalend is dat het product redelijkerwijs voor menselijke consumptie te verwachten is — bedoeling alleen is niet genoeg.
- De NVWA hield een zending van 1.100 kg tegen; etiketten als “textielkleurstof” deden daar niet aan af.
Wat speelde er?
De zaak draaide om een partij van 1.100 kilogram gedroogd kratombladpoeder die bij binnenkomst in Nederland werd tegengehouden. De NVWA weigerde de zending toegang tot de Europese markt en merkte kratom aan als een levensmiddel dat niet voldeed aan de regels voor introductie in de EU. De importeur bestreed dat: het zou gaan om een textielkleurstof, het werd al elf jaar als zodanig verhandeld, en de douane had het eerder als geneesmiddel aangemerkt. Het CBb veegde die argumenten van tafel.
Waarom kratom een levensmiddel is
Het CBb toetste aan de definitie van “levensmiddel” in artikel 2 van de Algemene Levensmiddelenverordening (Verordening EG 178/2002). Een product is een levensmiddel als het redelijkerwijs kan worden verwacht dat mensen het consumeren. De rechter benadrukte dat de bedoeling van de verkoper niet doorslaggevend is: ook al staat er “niet voor menselijke consumptie” op, als consumptie objectief te verwachten valt, gelden de levensmiddelenregels gewoon. Historische handelspraktijk en etikettering veranderen daar niets aan.
De “novel food”-kwalificatie
Omdat kratom een levensmiddel is, komt het novel-food-kader in beeld. Een ingrediënt dat vóór 15 mei 1997 niet in significante mate als voedingsmiddel binnen de EU werd geconsumeerd, geldt als novel food en mag niet zonder autorisatie op de markt. Voor kratom is die autorisatie er niet. Daarmee kan het niet zomaar als levensmiddel worden aangeboden of geïmporteerd.
| Datum | Ontwikkeling |
|---|---|
| 2022–2023 | NVWA houdt zendingen kratom tegen; eerste procedures bij de rechtbank Rotterdam |
| 11 dec. 2023 | Rechtbank Rotterdam oordeelt dat kratom als levensmiddel kan worden aangemerkt |
| 24 juni 2025 | CBb (ECLI:NL:CBB:2025:340): kratom is novel food, geen geneesmiddel; weigering terecht |
Geen geneesmiddel, en geen drug-uitzondering
Het CBb wees er ook op dat kratom niet voorkomt op de lijsten van het VN-Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen (1961) of het VN-Verdrag inzake psychotrope stoffen (1971). Daardoor geldt de uitzondering die voor zulke gecontroleerde stoffen bestaat, niet voor kratom. Het argument dat kratom “lijkt” op gecontroleerde stoffen en daarom buiten de levensmiddelenregels zou vallen, hield geen stand: volgens de rechter biedt de duidelijke wettekst daarvoor “geen enkele basis”.
Een gummy is bij uitstek een eetbare productvorm. Juist daardoor is de kans groot dat een toezichthouder hem als levensmiddel beoordeelt — met de novel-food-regels die daarbij horen. Wie zoiets wil ontwikkelen of aanbieden, doet er verstandig aan vooraf een gespecialiseerde jurist te raadplegen.
Wat betekent dit in de praktijk?
De uitspraak maakt duidelijk dat de discussie over kratom in Nederland niet langer draait om de Opiumwet, maar om het levensmiddelenrecht. Voor importeurs en aanbieders is de boodschap helder: zolang er geen novel-food-autorisatie is, is het op de markt brengen van kratom als — of in een vorm die lijkt op — voedsel juridisch zeer kwetsbaar. Voor consumenten onderstreept het dat kratomproducten buiten elk goedgekeurd kader vallen, met alle onzekerheid over samenstelling en veiligheid die daarbij hoort.
Waarom deze uitspraak zo zwaar weegt
Een uitspraak van het CBb is in dit soort zaken het eindstation: het college is de hoogste bestuursrechter voor economische besluiten en er staat geen gewoon hoger beroep meer tegen open. Daarmee is de novel-food-kwalificatie van kratom in Nederland niet langer een standpunt van de NVWA, maar gevestigde rechtspraak. Toezichthouders kunnen er rechtstreeks naar verwijzen, en aanbieders kunnen zich niet langer beroepen op de onduidelijkheid die jarenlang bestond. Voor een markt die juist op die grijze zone dreef, is dat een ingrijpende verschuiving.
Lees ook
Bronnen: CBb 24 juni 2025, ECLI:NL:CBB:2025:340; Rechtbank Rotterdam 11 december 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:11525; Verordening (EG) 178/2002 en Verordening (EU) 2015/2283. Peildatum: mei 2026.